Please update your Flash Player to view content.
Please update your Flash Player to view content.
Please update your Flash Player to view content.

Sfeer

We hadden de liefde bedreven, niet een keer, maar twee keer, zoals gebruikelijk wanneer je samen een paar dagen op pad bent. Havenstad Hamburg, dinsdagavond begin april. Zon op het terras, aanzwellende geluiden van supporters in de binnenstad, Raster-bier, binnenlokkers bij sex-shops. Naast me een FC Köln-supporter, hij legt uit dat deze club zijn geheime liefde is. Op brede stoepen bedelaars, houden een bord vast, liggen te slapen, veren op. Naast een zwervershoofd een vaasje met narcissen en het geldbakje open. Veel zwart en spijkerstof op straat en stalen lichaamsversieringen.

Hotelletje aan de rand van de Reeperbahn, The Read Light District, an die Friedrichstraße. Centrum als gedoogzone; drinkende en snuivende groepen mannen op straat of in hun eentje, plastic tas in de hand, kapotte schoenen, haastige ogen, eenzaam als honden. Openbare verkoop van lege flessen. Belofte van berucht nachtleven met betaalde liefde, liefde van plastic. Trapjes naar beneden naar minibarretjes, overdag met tralies, linkse punkmuziek, sfeer van underground. Galerieën, kunst op straat, graffiti, smeltkroes.

Ooit met vriendin in deze stad en pret om het vertier, nu ongemakkelijk gevoel. In principe een no go area voor een vrouw van de akkers. Gezang uit een lagere school, kleuters spelen in afgezette stukjes groen, juffen en moeders ruimen eerst de troep op. In principe een no go area voor een kleuter. Bij terugkeer naar het hotel staan er telkens vier vrouwen in latex catsuits. Alles aan hen is gladgestreken en opgevuld. Aan weerskanten twee heren, bij hen is alles opgeblazen, met monden zonder lippen, heen en weer schietende pupillen en blik op het scherm voor een digitaal shot. Je voelt aan je DNA dat het zaak is om dóór te lopen.



FC St. Pauli gegen Sandhausen. Uitverkocht huis, dertigduizend zielsverwanten in de alternatieve voetbaltempel Millerntor. Langgekoesterde wens. Idealistisch voetbalvolkje, against modern voetbal, steunen goede doelen. Bestickerde holen met merchandising. T-shirts, hoody’s, vlaggen met het clublogo Totenköpf overheersen op het plein voor het stadion. Fanklubs über die ganze Welt, de club leeft. Lachende gezichten, zachtmoedige sfeer, langzame wereld. Plekkie schuin achter de goal, tegenover de ultra’s an die Nordtribüne. Ze springen en vormen een verticale golf.

Aanstekelijke gezangen klinken, negentig minuten, onvoorwaardelijke trouw. Het voetbal is matig, publiek tevreden bij ieder schot naar voren. Een enkele vlag en een enkeling draagt het clubshirt, vooral veel bruin-zwart. Bijna onderaan in de 2. Bundesliga. Voor me een knul met een joint, formaat banketstaaf. In het veld een angstige nummer negen, zonder vertrouwen, ‘het lijkt wel of ze bang zijn om te verliezen’, zegt mijn reisgenoot. 0-0.

Vier dagen eerder Cambuur tegen Emmen. Lopend naar het stadion, autootje dichtbij gezet. Niets mooier dan een vrijdagavondderby. Volksbuurt met vermoedelijk jaren dertig woninkjes. Voorjaar in de lucht; magnolia’s knappen open, krijsende roeken. Blauw-paarse hemel, toppen van beukenbomen torenen boven het stadion uit. Voetbal niet als oppervlakkig vermaak maar als noodzaak, vast onderdeel in het bestaan, iets dat moet. Geen dweilorkestjes, folklore of poespas, maar basic en ingetogen, iets dat ten diepste in het hart wordt beleefd. Meer tweetallen dan grote families (zoals onder de rivieren).

Lonkend oog naar harde kern. Hier juist hórizontale bewegingen, dansende aanhangers van links naar rechts en weer terug. Twee helften onophoudelijke support. Engelse ambiance gecreëerd door Liwwadders. Achter ons twee veertien- of vijftienjarige jongens. Ze schreeuwen ‘Barto!’ Martijn Barto loopt warm, hij hoort ze, hij zwaait. Hij valt in (maakt direct oorlog in de zestienmeter, echte nummer negen). Scoort met een intikker. Het blijft bij die ene goal maar voelt als 4-3.

Warm déjà vu moment wanneer we het supporterscafé aan de overkant binnenschuifelen. Dat ik begin jaren negentig een winter lang met de OV-jaarkaart met vriendin met het boemeltje naar Leeuwarden toog, met als doel de Doelesteeg. Om vijf uur piekuur, zes fluitjes wegtikken. Van Nelle shagjes draaien aan de bar. Portie bitterballen. Lage plafonds, ronde barretjes, lekker donker - zelfde sfeer als dit café - schooltassen (‘pukkels’) in de hoek geworpen. Luisteren naar Tainted Love (Soft Cell) en Slave To Love van Bryan Ferry (waarover eentje zei: ‘In principe wijvenmuziek, maar wel móóie wijvenmuziek’). Dat ik thuis had gevraagd een vervolgopleidinkje te mogen doen in deze hoofdstad: ‘sociaal-cultureel werk’, in de stad die ik ‘interessant’ noemde. Maar er klonk: ‘Dat mot mor nait.’

Amper thuis uit Hamburg belde ik mijn moeder. Ik had willen beschrijven hoe de stad was, het harde leven, maar ook de zachte kant, in en rondom het stadion. Maar ik deed verslag op z’n Gronings, in twee zinnen, en hoorde mezelf zeggen: hotel met goeie bedden en het ontbijt was royaal - of zei ik het andersom: een royaal bed en een goed ontbijt?

Voetbalman Gerard Jacobs

Gerard weet het nog als gisteren: dat hij om twee uur `s nachts in april 1970 Els zag staan in discotheek De Dietze in Utrecht. Een leuke dame. Hij vroeg haar ten dans, ze schudde nee, hij zette door: ‘Een biertje dan?’ Ze knikte ja, hij zei: ‘Dan eerst dansen.’ Vanaf die nacht waren ze een paar. Gerard was de jaren daarvoor keeper en niet onverdienstelijk. Hij begon bij het katholieke PVC met de pastor als beschermheer die de spelers zegende voor de wedstrijd. Hij werd gescout, vertrok naar Elinkwijk, de derde (semi)-profclub in Utrecht. Z’n vader deed de onderhandelingen, 685 gulden per jaar plus wedstrijdpremies.

Taxi
Hij kwam uit voor het Utrechtse amateurelftal, tijdens de competitie aantreden tegen elftallen uit andere grote steden. Prachtige tijd. Met Elinkwijk uit tegen Volendam, Gerard ziet de beelden nog voor zich. Bij Volendam speelde Kees Tol, Jacobs en zijn ploeggenoten wonnen verrassend met 2-4. De wedstrijdpremie bedroeg vijfenzeventig gulden, werd direct na de wedstrijd uitgereikt. De Utrechtenaren lieten de bus leeg terugkeren en keerden tegen het ochtendgloren met lege zakken maar met een heerlijk gemoed met de taxi terug. Zijn loopbaan als keeper duurde echter kort; tijdens een duel met een aanvaller van Heracles vloog hij over de kop en kwam er een nier klem te zitten, wat leidde tot blijvende nierbeschadiging. Doorgaan met keepen werd hem ten stelligste afgeraden. Het contract werd per direct stopgezet, zo was dat. Hij was toen tweeëntwintig.



Hij probeerde het een jaartje als scheidsrechter. Ontdekte snel dat dit ‘m niet lag. Hij was veel te veel voetballer, moest zich inhouden om niet te juichen bij een mooie goal. Heeft er wel voor gezorgd dat hij veel respect heeft voor de arbiter; hij weet hoe ontzettend lastig het kan zijn. De ontmoeting met Els was op z’n zevenentwintigste. Al na een paar maanden kreeg het tweetal het aanbod met Gerards werk, in de aluminiumverwerking, op de afdeling crediteuren, naar Leek te verhuizen. Een grote kans; het betekende niet alleen werk maar ook werd huisvesting geregeld (‘Een huurhuis, alles erop en eraan, dat was geweldige luxe.’), voorwaarde was - zoals niet ongebruikelijk in die tijd - dat er getrouwd moest worden.

Vijfentwintig gulden
Het Utrechtse werd ingeruild voor het Groningse. Gerard bleef een voetbalman. Trainer worden was zijn nieuwe doel. Trainerscursus. Hij begon bij Zevenhuizen. Eerste klasse onderafdeling, 1970. Hans Pater was voorzitter. De beloning was vijfentwintig gulden in de week, met af en toe een kilo vlees van de slager en een liter drank uit het café. Eenmaal stond hij zelf in de goal vanwege een schorsing van de keeper. Ze werden ‘glansrijk kampioen’. Het bleek het begin van een lange trainerscarrière. Gerard en Els verhuisden naar Ten Boer, er werden twee dochters geboren. Waar mogelijk gingen ze mee naar het voetbalveld, ze wisten niet beter, dat ging zo. Na Zevenhuizen volgde Tolbert. Warme herinneringen, mooie feesten. Veel jonge spelers ingepast. Krantenknipsels tonen de successen. Op een plaatje een dunne jongen, sluik lang haar gedragen als twee gordijntjes, met flinke haarband, we bevinden ons in de seventies. Zijn naam luidt Rieks Roffel, met eronder ‘dienstplicht?’ en daaronder de vraag waar elk elftal destijds mee kampte: ‘De dienstplicht, gaat dit ongemerkt aan Tolbert voorbij?’ Ook bij deze club plat op de kar.

Roemruchte VVK
VV Haren volgde, vier seizoenen. ‘Gezellige tijd, kampioen geworden, kennissen aan overgehouden.’ De overstap naar Stad: het roemruchte VVK. Ook hier vier jaar. Van de vierde naar de tweede klasse, eenmaal gedegradeerd. Veel publieke belangstelling. In de kwartfinale van de beker tegen Zwartemeer 1500 man langs het veld. Onderdeel van het circus waren de geruchten over het ongeregelde volkje langs de lijn; meisjes van lichte zeden en hun bazen. Vooraf bij die pot tegen Zwartemeer kwam er een souteneur (Frans woord voor pooier; Ursula wil dit stukje netjes houden) de kleedkamer binnen en bood de spelers vijfhonderd gulden bij winst. Desondanks verlies. Mooi elftal met spelers als Glenn Muskiet, en de gebroeders Terpstra, Lukie en Arend, hele goeie voetballers, hun vader stond achter de bar in de kantine. Jacobs vertrok richting Oost-Groningen, CVSB in Scheemda, een zaterdagclub dit keer, voor drie jaar. Hoogtepunt was de wedstrijd in de voorbereiding tegen Ajax (met Olsen, een piepjonge Kieft en Piet Hamburg die eerder voor Groningen uitkwam). Gerard laat het krantenbericht uit de Winschoter Courant zien. 9 Juli 1981, 2500 toeschouwers. Werd 1-8 voor Ajax, na afloop toch mooi de complimenten ontvangen van Ajax-trainer Spitz Kohn voor het prima spel van de Scheemders.

Jaarlijkse uitnodiging

Het stad-Groninger Amicitia heette de nieuwe klus. Studentikoze club, veel jongens hadden gestudeerd of zaten op de ALO. Heel goed elftal, kampioen geworden in de derde klasse. Veel gezelligheid mee beleefd. Als de kantine sloot werd het vertier soms voortgezet bij buurman Gronitas. Nog alle jaren krijgt hij in de decembermaand een uitnodiging voor een jaarlijks zaalvoetbaltoernooi. ‘Hee kootsj’, luidt dan de aanhef. Vier jaar was hij er trainer. Daarna maakte hij bij drie clubs zijn rentree; Haren, Tolbert en Amicitia. Hij had dan min of meer het voornemen gehad om te stoppen, maar hoe gaat dat; hij werd toch weer benaderd, voelde dan weer die band en besloot het te doen. Zijn laatste club werd Hunsingo in Winsum. Eind jaren negentig. Elftal met jongens als Ben Verhoeven, Gert Lantink, Arjan Bakema. Hier vierde hij zijn afscheidsfeest als trainer, alle clubs waar hij langs de lijn stond waren uitgenodigd. De oefenmeester merkt verschil in mentaliteit met hoe spelers waren toen hij begon en later. ‘Vroeger was voetbal alles voor spelers, er was weinig ander vertier, ze gingen er echt voor. Later kwam er veel meer bij, ze konden kiezen.’ Hij had daar best moeite mee, met die veranderende instelling, het gevoel dat je wat uit elkaar groeit. ‘Maar de maatschappij verandert nu eenmaal, is iets dat je spelers niet kwalijk kunt nemen.’

Teamgevoel
Hoe omschrijft hij zichzelf als trainer? ‘Ik ging met spelers op zoek naar hun individuele kwaliteiten. Op welke plek in het elftal komen die het beste tot hun recht? Vervolgens kijken hoe je die sterke punten in dienst van het elftal kunt laten uitkomen. Teamgevoel creëren, dat vond ik altijd erg belangrijk, daar hamerde ik op. Gezamenlijk nazitten, lappen, alle neuzen dezelfde kant op krijgen. Dat je soms een speler moet teleurstellen, dat hoort daarbij, ik schuwde de confrontatie niet.’ De voetballerij bracht de Ten Boerster veel plezier. ‘Weet wat ik zo mooi vind? Als ik in de stad loop dan tref ik altijd wel een oud-speler en dan zegt zo’n jongen niet ‘hoi Gerard’, maar hij zegt ‘hoi trainer’. Het trainerschap is zo’n groot deel van je leven, daar word je blijvend aan herinnerd.’ Jacobs werd na zijn trainersloopbaan actief bij Omlandia 1, in verschillende functies, inmiddels voor het veertiende jaar. Hij was assistent van de hoofdtrainer en tweemaal trainer van de A-junioren waarmee hij het kampioenschap mocht vieren. Hij werd ingezet als hersteltrainer en was actief bij de verzorging. Het individueel spelers begeleiden bij hun terugkeer na een blessure schepte hem veel genoegen. ‘Je bouwt daardoor een hechte band op met zo’n speler, waardevol om betrokken te zijn wanneer een voetballer werkt aan zijn herstel.’

Hechte band
Gerard is een tevreden man. Samen met Els hier aan de keukentafel, de jongedame die hij destijds ten dans vroeg. Els serveert koffie met een flinke gevulde koek erbij (‘die heeft Gerard vanmorgen speciaal voor jou gehaald’). Een oude bruine koffer vol met plakboeken en knipsels. Een stroom fijne herinneringen en anekdotes. Hij schiet in de lach bij het vertellen. Els die altijd van de partij was, die van gezelligheid hield, net als hij. En nog. De dochters die altijd zo goed om ze denken, hun mannen, hoe kan het ook anders, ook twee voetbaldieren en de kleinzoons. ‘Daar ben je heel rijk mee’, zegt Els. Bij Gerard is vorig jaar longkanker geconstateerd. Momenten van hoop en verdriet wisselen zich af. Hij is hoe dan ook vol goede moed. Alle belangstelling, zeker ook uit de voetballerij - doen hem en zijn familie erg goed. Gerard richt zich op wat hij kan en wat moet gebeuren. Op klusjes bij zijn kinderen of voetbal kijken bij de kleinzoons. Veel momenten om gelukkig mee te zijn. Zoals vorig jaar toen ze met het hele gezin op vakantie in Turkije waren. De hele bups bij elkaar, hij had een moment dat hij zich dat drommels goed realiseerde samen bij het zwembad. Die hechte band, dat je alles kunt bespreken, dat er gelachen wordt en het leven gevierd. ‘In 1970 met z’n tweetjes begonnen en kijk eens wat erbij gekomen is.’

Trainer Dick Scholtens

In principe is het tegen mijn principes om een zoon met de auto naar voetbaltraining te brengen. Echter. Sinds mijn jongste deel uitmaakt van het combi-elftal met Garmerwolde en zijn trainer Dick Scholtens heet, ben ik om. Maandag stond de jongen klaar bij het schuurtje, de fiets in de hand, het was goed weer, de andere jongens zouden ook fietsen. Ik zei: ‘Zet de fiets maar terug vent, je moeder brengt je wel even.’ Reden van mijn plotselinge rijdrift is dat ik kan koekeloeren bij het laatste deel van de training.

Er wordt afgesloten met partijtje, de hesjes zijn verdeeld. ‘Gaarmwol’, onder de rook van Groningen, tussen de weilanden, onder goedkeurend oog van de toren. De boerensloot langs het trainingsveld. Dat betekent vissen. Jongens tussen dertien en zestien; in principe niet de meest gemakkelijke leeftijd. Op z’n gemak geeft hij training. Uitstraling van een Groningse pater familias. Hij moedigt aan, noemt wat goed gaat, stimuleert. Hij maakt grapjes, precies de goeie. Een jongen die te lang doorpraat: ‘Wil jij soms trainer worden?’ Een moeder naast me noemt dat haar zoon ‘graag bij Dick wil blijven trainen’, twee Garmerwolders zeggen ‘heel blij te zijn dat Dick volgend seizoen blijft’.



Ik informeer bij hem naar GEO 1. Hij klinkt monter en trots. Naarmate het seizoen vordert wordt hij steeds monterder. De eerste seizoenshelft werd de ploeg geteisterd door blessures. Nu draaien ze lekker. ‘Bovenaan in de tweede periode’, glimt hij. ‘Zaterdag wordt een hele belangrijke wedstrijd.’
Als de training het einde nadert klinkt het bevel om ballen te zoeken: ‘We hadden veertien, ik wil veertien. Zwemmen!’ Ballen worden uit de sloot gevist. Dan komen de soldaatjes van de B-selectie aangemarcheerd, de avond is voor Dick nog niet klaar. Een speler begroet ‘m met: ‘Moi Dickie.’ ‘Moi mien jong’, zegt Dick.

De belangrijke wedstrijd in de vierde klasse E: GEO tegen HS ’88. Heerlijke pot, twee ploegen vol in de aanval. Hij heeft dezelfde houding als bij de training van de C-ers. Het rood-zwarte GEO-jack, een goed geluid, de armen losjes over het ronde buikje. Gemoedelijke uitstraling, eentje waar je van op aan kunt, waar je als speler voor door het vuur gaat omdat hij dat ook voor jou gaat. De trainingsoutfit is ingeruild voor een donkerblauwe spijkerbroek en nette pullover met geblokt overhemd. Ik probeer contact met hem te krijgen zodat ik de duim naar ‘m op kan steken. Maar ik heb oneerlijke concurrentie deze middag, zoals gaat dat bij vrouwen onderling. In de rust komt ze naar hem toe met een bos boterbloemen en na afloop doet ze speciaal voor hem een koprol over het rek: zijn kleindochter.

Langs de lijn zegt ie precies genoeg. ‘Overtuiging! Goed zo.’ Tegen zijn speler waartegen de scheids fluit: ‘Accepteren en weer verder, hoppa!’ Hij straalt vertrouwen uit, je voelt dat het goedkomt. Om zijn woorden kracht bij te zetten klapt hij drie keer in de handen. Het laatste kwartiertje, GEO verdedigt een 2-1 voorsprong met hand en tand, blijft hij een baken van rust. In de storm herkent men de ware kapitein. Bij een blessure van een speler - andere kant veld - loopt hij met verzorgerstas op sukkeldrafje richting de gewonde, neemt alle tijd, wandelt terug en zegt ondeugend richting bank: ‘Toch weer twee minuutjes.’

Ik was een matige voetbalster. Als ik ooit mijn rentree maak, is dat onder Dick. Zijn werkwijze (complimentje, grapje, duidelijke taal) zijn precies de ingrediënten waar ik het goed op doe. Wie weet werpt hij op een trainingsavond een hesje naar me toe. Ik zal er staan.

Voetballer Luuk Brands

My all time favorite voetballer van SV Bedum is Luuk Brands. Ik zou ‘m dit in geen honderdduizend jaar durven zeggen - sterker nog, in de vijftien jaar dat ik hem in de hoofdmacht zie dartelen - heb ik ‘m drie keer hoi gezegd of de duim naar hem opgestoken, uitgezonderd de fase diep in het vorige decennium toen we hyvesvrienden waren en ik hem ‘krabbelde’; een berichtje stuurde met een vrolijke emoji als succeswens voor een wedstrijd.

In die vijftien jaar, Luuk maakte zijn debuut op z’n zestiende, is hij geen spat veranderd constateerde ik vorige week. Zijn strijdtoneel blijft het middenveld. Hij is onverminderd gretig en fel. De sokken wat afgezakt, rood-paarse Adidassen, loerend op iedere bal. Duels op het scherpst van de snede, hij kleunt er stevig in. Het lichaam vooroverhellend, de handen in de zij, in afwachting van actie, overduidelijk meer roof- dan prooidier. Iemand die doorgaat waar anderen opgeven; niet halfslachtig maar vol overtuiging. Eentje die je graag in je ploeg hebt. Eentje die uitstapjes maakte naar het vijfde en tweede elftal, maar die terugkeert als hij nodig is. Een jongen van het zondagvoetbal. Blauwe laserogen, een schalkse blik, alsof hij een binnenpretje heeft. Een jongensgezicht, maar toch op beide knieën inmiddels een knappe koter.



Op vrijdagmiddag doe ik boodschappen bij de Plus. Bij de slagerij-afdeling stopt mijn karretje. Gehakt voor de soep, een droge worst, en mijn wekelijks terugkerende vraag voor de slagersjongen: welke spareribs zijn pittiger; de Indische of de Piri Piri. Dit als inleiding om drie zinnen over voetbal uit te wisselen. Tegenstander, blessures, prognose.

Eens kwam mij het gerucht ter ore dat Luuk bij de vleesafdeling van de Jumbo in Uithuizen werkt. In een opwelling bedacht ik op een vrijdagmiddag de wagen richting Uithuizen te koersen om daar vlees in te slaan. Kon ik eindelijk drie, vier zinnen tegen ‘m zeggen en bovendien: zo’n slagerspakje met of zonder petje ziet er guitig uit. Ik besloot het op de valreep niet te doen, het zou wat te ver gaan.

Vorige winter maakte ik foto’s. Mistig en koud. De grensrechter van VVK droeg een knaloranje Unox-muts. Trainer Visser, echte koukleum, zat onder een wollen dekentje (een wollen dekentje!) in de dug-out. Wat gebeurt er bij kou? Door de verminderde zuurstoftoevoer verkleuren alle lichaamsextremiteiten naar paars - bij Luuk en zijn ploeggenoten paars als hun shirts. De lippen, de neuzen, de oren, alles richting violet. En de twee rastajongens van VVK dan? Nee, bij hen niet.

Volgend seizoen wordt tot mijn opluchting op zondagmiddag gewoon nog gevoetbald in Bedum. Vandaag de dag lonkt nacompetitie. In mei schijnt de zon. Dat betekent rode wangen op de kiekjes. Zet ‘m op Luuk.

De A-junior

De jongen werd geboren op een woensdag. ’s Middags viel de Voetbal International in de bus. Op de voorkant staan Ruud van Nistelrooy en Luc Nilis. Inmiddels moet ik omhoog kijken, bij deze A-junior.

De jongen begroet me in de ochtend met ‘boeh’ of een klikgeluid. Wanneer ik op de overloop naar zolder roep, hij is aan het gamen, en kom met een voorstel - iets gezamenlijks - roept hij halverwege mijn zin: ‘Veel plezier!’ of de uitgebreide versie: ‘Veel plezier Ursula!’ Als ik vragen stel over zijn vorderingen dit eindexamenjaar, wanneer is die open dag? krijg ik twee regels terug, eindigend met ‘doei’, teken dat ons gesprek klaar is.

Toen Justin Kluivert debuteerde tegen Zwolle zat de jongen zat naast me, ik koesterde het moment op de zondagavond, samen voetbal kijken, hij schakelde tussen twee schermpjes, mijn emotie ontging hem, ik zag Justin vlak voor zijn optreden, tussen andere jongelingen, hun gezichten zacht als poezen. Het onbevreesde, onbevangen spel, recht uit het hart en ik zei: ‘Potverdorie, jullie zijn even oud, lagen dezelfde zomer in de wieg, in de warme zomer van 99, schopten als dreumesen een jaar later de eerste keer tegen een bal.’ Ik voelde mijn ogen vochtig worden, dat de tijd zo snel ging vloog me aan; alsof iemand op een fast-forward knop had gedrukt en ik keek ‘m aan, hij nam het voor kennisgeving aan, hij had net kaarten besteld voor Heerenveen - Groningen, dát was belangrijk voor hem dit moment.



Zijn vader, leider van het vijfde, had hem in de herfst aangekeken vanachter de computer, bezig met de opstelling, hij kwam een speler tekort, de jongen was vrij, hij kon mooi meedoen toch? Ik zei: ‘Daar komt niks van in.’ Ik kende zo onderhand de tegenstanders van het vijfde. Meedhuizen, Nieuwolda, ZEC Zandeweer. Flinke kerels met karrenvrachten goede intenties, maar niet voetballers van het meest verfijnde soort, in contact vriendelijk maar in mijn hoofd op het veld transformerend in bulldozers die over het veld denderden. Het idee joeg me angst aan, als aanvaller kreeg je veel te verduren, de jongen was jong, het lichaam rank, het bleef je eigen vlees dat je wilde beschermen.

Hij gaat de stap zetten, van het vriendenteam waarmee hij vanaf de F-jes samen was, naar de senioren. Nu een kleine overzichtelijke wereld. Jaarlijks nagenoeg dezelfde indeling. Tegen Noordwolde, tegen Lewenborg. De directe tegenstander is negen van de tien keer een klas- of schoolgenoot. Ze lopen keuvelend als blije veulentjes samen het veld af. Ook de uitslagen liggen min of meer vast, gek genoeg is dat prettig. Van DVC wordt standaard verloren, voetballen tegen Noordpool betekent winst.
Ooit zal hij tussen de grote mannen lopen. Oog in oog met verdedigers van PKC en Noordscheschut, voetballers met bovenbenen als Edammer kazen, ik had dat met eigen ogen geconstateerd.

Brrr.

Trainer Dick Visser

Die maandag in de ochtendspits reed ie me in de wielen. Hij zat op een klein fietsje en had daarover een klein verhaaltje. Het tweewielertje was van zijn vrouw, het moest gerepareerd, hij was er daarom mee op pad, hij zou zo rechts afslaan. Zoiets was het. Nog een paar zinnen over voetbal. Doch de woorden waaiden weg, door de Damsterkade, langs het water in het sluisje, over de flats van de Florakade. De ontmoeting was voorbij. Maar ik was wakker en hij had me niet teleurgesteld. Fluorescerend witte tanden, een stem als een basgitaar.

Tien jaar eerder bestempelde ik ons contact als teleurstellend. Ik vroeg om een paar woorden voorafgaand aan het duel VV Kloosterburen - FC Lewenborg, een verslag voor de regiokrant, mijn eerste keer, een vuurdoop. Waren er personele bijzonderheden, wat was het strijdplan? Maar Dick praatte in ingewikkeld trainersjargon en voerde daarmee de stress bij mij op. Ik werd nerveus en deed mijn uiterste best ‘m bij te houden met de pen op het kladblok. Een ruit op het middenveld, doordekken, dubbele dekking, ik weet het niet meer. Opgelucht dat het uiteindelijk gelukt was er een begrijpelijke alinea van te maken was ik de volgende dag ontzettend flauw toen ik de krant opensloeg; Vissers inbreng was door de redactie geskipt, vermoedelijk omdat FC Lewenborg niet onder het verspreidingsgebied van de krant valt.



Dick Visser trainde jeugd bij de KNVB, daarna de grote mannen bij VV Glimmen, VV Engelbert, FC Lewenborg en thans SV Bedum zondag. Hij heeft twee inmiddels volwassen kinderen, knappe verschijningen, zo zag ik. Laatst trof ik ‘m in de kantine en hij vertelde dat hij ‘best wel’ trots op ze was. En warempel, ik zag dit in zijn ogen. De zoon is hoofdtrainer van Be Quick 1887 in Haren, en ook zijn dochter doet het goed. De dochter - een ravissante donkerharige - heeft het uiterlijk van een fotomodel en werkt ook zodanig; ze staat in sportieve pose paginagroot in de krant en in abri’s bij de bushalte, reclame (wat heet reclame!) voor een dagblad.

We stonden bij het raam terwijl zijn zoon met twee leeftijdsgenoten aan de bar stond te kletsen en te lachen, het ging ze goed naar de zin. ‘Wat een ongelooflijke druk voor zo’n jonge gast, trainerschap op dat niveau’, zei ik. Zelf ervoer ik al druk bij de dagelijkse boodschappen. ‘Nou en of’, knikte hij, ‘er komt veel op ‘m af.’ En hij vertelde wat zoal en dat de jongen er rustig mee omging. En inderdaad, de jongeling vanaf een meter bezien oogde ontspannen. Het onderwerp veranderde naar de vakantie en Dick kwam met een gerichte tip, een eigen ervaring: ‘Valencia, met je gezin, dat is echt de moeite waard.’

Hij sprak over zijn elftal (aardige jongens met opvallend veel baard in de ploeg), dat ze bezig waren een pubquiz te organiseren, dat vond ie mooi van die gasten, zulk initiatief. Geen harde uitspraken over resultaten en stand op de ranglijst. Luisterend leek het me dat het voor deze trainer vooral aankwam op improvisatievermogen. Een hele klus om zondags de selectie compleet te krijgen. Maar desalniettemin zag hij perspectief en bleef positief, het ging van: die en die zijn er volgende week weer bij en tegen die ploeg waren drie punten mogelijk.

Nu vraag ik mij de hele tijd af hoe het is wanneer vader en zoon beiden trainer zijn. De een van een club in de Derde Divisie met uitwedstrijden naar Limburg en Noord-Brabant, de ander van een ploeg in de Vijfde Klasse D, met tripjes naar Farmsum en Blauw Geel 1915.

Wie belt wie op zondagavond?

De voetbalclub

Er kan een jongetje niet slapen. Naast zijn bed staan voetbalschoenen, blitse blauwe. Gekregen voor zijn vijfde verjaardag. Morgen is zijn eerste echte wedstrijd. Hij voelt het in zijn buik. Gelukkig hoeft hij niet alleen. Hoe moet het anders met de zware tas. Er komen mensen kijken, zelfs de buurjongen. Ook een meiske van dertien kan de slaap maar moeilijk vatten. Morgen kan ze kampioen worden. Met het meidenteam. Of liever: vriendinnenteam, want dat zijn ze geworden dit seizoen. Er moet morgen wel gewonnen worden. Stel je voor dat het misgaat. De kampioensshirts zijn al gedrukt. Niet aan denken maar. Ze verstuurt een laatste sms aan een teamgenootje. Nu slapen.

Een voetballer kijkt naar de omheining. Zal ze er al staan. Ze heeft gezegd te zullen komen. Vandaag extra goed zijn best doen. Hij schudt zijn spieren nog eens los. Daar komt ze aangelopen. Wat is ze leuk. Dit keer voelt het anders dan alle andere keren. Een meisje belooft te komen kijken. Het is even slikken, in je eentje naar het voetbalveld. Gelukkig ziet ze hem al staan. In het veld, bij de goal. Hij ziet er stoer uit in dat witte shirt. De wedstrijd moet nog beginnen. Hij lacht en steekt zijn hand op. Het geeft een fijn gevoel. Vertrouwd en spannend tegelijk. Een moeder zegt: ‘Niet naar school met je trainingsjas aan hoor. Trek je nieuwe jack aan. Het ventje zegt van ‘toe’. Die voetbaljas, die zit zo lekker. En op school zie je ze overal. Net als in het dorp. Met het logo van de club. En je eigen naam. Zijn moeder lacht en zegt: ‘Nou vooruit, het is bijna weekend. Doe ‘m maar aan dan.’



Er is een spits. Een spits die droog staat. Vijf wedstrijden lang. Balen. Nu een belangrijke pot. Hij voelt: vanmiddag gaat het gebeuren. Er hangt iets om hem heen, dat is al zo bij het inspelen. De speaker noemt zijn naam. Hij is scherp. En loert op elke bal. Hij loopt zich vrij. Een steekpass vanaf het middenveld. Nu alleen op de keeper af. Binnenkant voet, in de lange hoek: goal. Gejuich. Hij heeft het weer. Het is er weer.

Er is een groepje mannen, een stuk of acht. Ze komen samen in de kantine. Op een doordeweekse ochtend. Ze keuvelen wat. Over het weekend. De wedstrijd. De groentetuin. Over het voetbalplaatjesverzamelalbum van de kleinkinderen. Twee van hen ruilen een plaatje. Ze gaan aan de slag. Opruimen, een likje verf, de lijnen kalken. De laatste bal wordt opgepompt. Alles spic en span. Iemand roept dat de koffie klaarstaat.

Twee Koemannetjes

Hun meest gestelde vraag is: waar ligt mijn telefoon of wie heeft mijn oplader. En niet: kunnen wij vaker trainen of een extra voedzame maaltijd krijgen. Net als het moedertje van Ronald en Erwin, zo wilde ik het doen. Een eenvoudige jeugd, met rust en regelmaat, niet te veel overdaad, ze zelf hun boterhammen later smeren. De noordelijke mentaliteit, de juiste voedingsbodem.

Hij komt thuis van training. Ik vraag hem hoe het was. Hij grijpt met een hand naar de koelkast en met de andere naar zijn mobiel. Hij bromt steeds vaker 'leuk' of zelfs 'gezellig'. Op zich geen negatieve geluiden, echter geen kretologie passend bij een prof in de dop. Zijn korte antwoorden - archetype Groningse jongen - maken sinds zes weken meer indruk. Zijn stem is ineens een octaaf gezakt. Nooit reageerde hij uitgebreider dan toen hij blij meldde: 'in juni met de B-junioren naar Ameland..'
Als zevenjarige nam ik hem mee naar een talentendag bij SC Veendam. Veendam, dat moet toch gauw kunnen? Hij deed zijn best en ik moedigde hem aan. Ik volgde de ogen van de scouts, wanneer zouden ze hem opmerken. Na afloop van de middag - met rode wangen en een bal in de handen vastgeklemd - zat ie kalm op de achterbank. Hij had een 'leuke middag' gehad. Ik sprintte nadien wekenlang naar de brievenbus. Die bleef leeg. De jongen zelf was het al lang vergeten. De jaren erna maakte hij opmerkingen als: 'Het lijkt mij mooi om later met mijn vrienden in de kantine te zitten, net als papa.' Hij was toen pas tien. En niet veel later: 'Met vrienden lekker in het tweede, dat lijkt me ook wel wat.'

Hun podium blijft de club in het dorp. De uitwedstrijden zijn naar Appingedam of Loppersum. Fietsafstanden. Ze zullen nimmer de blits maken bij Juventus of HSV. Ze krijgen geen vet jeugdcontract, ook niet bij FC Groningen B3. Ik moet zelf hun nieuwe voetbalschoenen kopen. Deze voetbalbroers, hier moet geld bij. Ik zal nimmer flaneren op de pleinen van Turijn of Hamburg omdat een zoon daar speelt. Ik moet blijven werken, met zelfgesmeerde boterhammen op de fiets naar kantoor.



Ze houden me een spiegel voor. Tennissen doe ik het liefst op het gravel in Winsum of Schildwolde. Parijs of Londen is voor mij niet weggelegd. In de competitie verloor ik van Anneke uit Muntendam en kreeg ik keihard klop van Linda uit Emmen. Daarentegen won ik van studentenmeisjes uit Stad, met lijfjes mager als sardientjes. Ik kwam thuis van een tennisdag, nipt verloren, ik was flauw en had de drie voetballers op de bank nodig als publiek. Startte mijn betoog: de eerste set zus, de tweede set zo, maar werd rap onderbroken door een zoon. ´Maar was het gezellig?´, vroeg hij met grote ogen. Ik kreeg toen de gedachte: wie voedt wie hier eigenlijk op?

Trainer Gerrie Benes

De trainer voor wie ik een zwak heb heet Gerrie Benes. De belangstelling werd gewekt toen ik hem eens telefonisch een paar vragen stelde over zijn ploeg. Hij had de hoorn van de haak gepakt, zijn naam genoemd en mij uitgelegd dat zijn strategie was altijd een niveau hoger trainen dan de klasse waarin je speelt. Ik schrok. Hij beschikte over iets waar ik zeer gevoelig voor ben: een mooie stem.

Nadien had ik hem gevolgd. Niet te vaak, dat zou opvallen. Twee keer per seizoen sloop ik als een panter richting dug-out, bleef op voorzichtige afstand staan en legde mijn oor te luister. Inhoudelijk werd ik weinig gewaar. Hij overlegde zachtjes met zijn assistent, stelde vragen richting bank, gaf kleine aanwijzingkjes aan de poppen in het veld. Maar dan het geluid. Ingetogen warm, juiste timbre en klankkleur, fijne hoogte; een lage alt. En dat accent: personificatie van Zuidoost-Drenthe.



Iemand van wie je kunt zeggen hij is helemaal zichzelf (als het niet zo’n uitgekauwde uitdrukking zou zijn). Die weinig woorden nodig heeft. Rustige pose, stevige spreidstand van de benen, de handen losjes in de zij. Sportief jack, een goeie spijkerbroek. Naar verluidt een zwarte Toyota. Een man van de lange verbintenis, van trouwe regelmaat. Decennialang werkzaam in het onderwijs, met dezelfde haardracht en dezelfde dame aan de ontbijttafel. Met de dagelijkse broodtrommel; drie met schouderham en drie met Drentse Buffelkaas. (Mogelijk draaf ik nu te ver door of reken ik te veel naar mijn eigen broodbak.)

Sinds 1988 is hij trainer, alle keren op Drentse bodem. Bij DZOH, VV Emmen en ACV. Maar het meest in het oog springen de twee lange contracten. Tien jaar oefenmeester bij SC Erica, de club waar hij als voetballer elf seizoenen triomfeerde - ik gok een plek centraal op het middenveld, nu voor het negende seizoen bij Drenthina aan het roer. Iemand die blijft waar het goed voelt. ‘Wat goed is, is goed’, zo beschreef hij het in een interview. Geluk op De Oude Ros.

Benes werkt volgens de principes van de Action Type Benadering. Een coaching model waarbij door observatie en gesprekken de persoonlijke voorkeuren van de spelers, maar ook van de trainer in kaart worden gebracht, waarna de groep in vier temperamenten, vier groepen van typische eigenschappen wordt verdeeld. Hierdoor krijgen spelers meer inzicht in elkaars kwaliteiten en valkuilen en daarmee meer begrip voor elkaar. De coaching is hier vervolgens op gericht; hoe kan een trainer met elke speler een specifieke band opbouwen.

De Ericaan heeft een voorspellende blik en gooit jaarlijks hoge ogen bij de trainerstoto van het Dagblad. Een flinke slagroomtaart viel hem in juni ten deel; hij eindigde bovenaan. Een lachend gezicht in de krant, maar niets in vergelijking met het blije hoofd toen zijn jongens via nacompetitie promoveerden naar de eerste klasse. Een ultra trotse Gerrie te midden van de selectie; ze hielden een pioenroos in de lucht. Ik luisterde op beeld naar zijn commentaar na afloop. Mooi voor de jonge ploeg, hij had in ze geloofd, de destijds uit de A-junioren overgekomen spelers hadden alle tijd gekregen om te rijpen, zie hier het resultaat. Na vier zinnen was hij klaar, ieder woord was raak.

Zaterdag 10 september komt de trainer met zijn elftal op bezoek. Die middag zet ik mijn eigen Action Type Benadering in. Een eenvoudige benadering op basis van mijn persoonlijke voorkeur: koffie inschenken en snel naast ‘m gaan zitten.

Trainer Robbie Wentink

De eerste keer toen ik Robbie interviewde dacht ik wat een mooie tanden. Het was zaak om me te concentreren op de onderwerpen in het schriftje en niet louter naar het fraaie gebit te kijken. Ik stelde mijn vragen: eerdere clubs, verwachtingen, was er soms een doelstelling? Hij had gewerkt met goeie jeugd bij de FC. En bij de beloften. Onder andere. Hij was ambitieus, gericht op verbetering. Eerste keer trainer bij een seniorenteam. Spannend. Opgegroeid in Nijmegen. Met pa Wentink jarenlang samen seizoenkaarthouder bij Ajax.

Hij bestelde sinas en ik zei dan neem ik dat ook. Hij vroeg of ik voetballende kinderen had. Ik zei jazeker. De een is spits en ander laatste man. Hij vond dat leuk. Hij was op vakantie geweest met zijn vriendin in Zuid-Limburg. Veel gefietst. Ik had die zomer in Midden-Limburg gebivakkeerd. In tegenstelling tot Zuid-Limburg helaas amper heuvels en bitter weinig gefietst, daar hadden we het over.

Hij beschikte over een opvallend zelfbewustzijn voor iemand die nauwelijks de adolescentie was ontstegen. Formuleerde zorgvuldig, zocht naar woorden, dacht na. Hij drong ook bij spelers aan op nadenken. Hoe zie je jezelf, wat wil je ontwikkelen. Hij schreef op de flap-over: wanneer je doet wat je altijd doet, ontneem je jezelf de kans op verbetering. Maar toch anders geformuleerd, ik weet het niet meer.

Wanneer hij tussen zijn selectie stond had ie hetzelfde profiel als zij. Hij had keeper kunnen zijn, of linksback. Ze stonden te grappen in trainingskostuum, klaar voor vertrek, in een kring, de handen losjes in de zakken, als een groep keizerpinguïns. Hij deed mee. Produceerde grapjes, van die slimme onderkoelde. Hij was een van hen, maar hield te allen tijde de regie.



Hij bleef kalm. En vriendelijk. Bij winst, verlies, druk van buitenaf. In every inch a gentleman. Voor de camera, met speels gemak. Docent lichamelijke opvoeding, gewend voor de groep te staan. Hij had een rustige looptred van het clubgebouw richting dug-out en weer terug. Hij groette links en rechts. De haren strak, het trainingspak met extra lengtemaat.

Hij gaf aanwijzingen tijdens de wedstrijd. Gedoseerd en gericht. Hij riep de namen maar schuwde de koosnaampjes niet. Tenminste, ik hoorde hem een keer ‘Bertie’ roepen en Bert keek op. De koppen van de spelers gingen als vanzelf richting trainer. Hij benadrukte het belang van de wedstrijd lezen. Niet dat afwachtende, maar anticiperen, vooruit denken, ruimte maken voor je kompaan, slim spelen. Het woord lezen, dat rolde elke pot uit zijn mond.

Opluchting op het jonge gezicht toen klassebehoud bleek gerealiseerd. Uiterst relaxte presentatie op bewegende beelden vastgelegd. Verguld en trots, blij met de opgedane ervaring en leuke mensen ontmoet. De mooie tanden bloot. Nieuw avontuur lonkt. The green-yellow army.

Waren er ook onregelmatigheden in zijn gedrag? Jazeker. Na het interview destijds bood ik hem leesvoer aan. ‘Wenen van geluk’; een juweeltje over het jaar dat Ajax Milan klopte en de Champions League won, met Wenen als decor. Ontroerende beschrijvingen van het passje van Rijkaard op Kluivert, het puntertje met diens linkerschoen, de verlossende goal. De immense ontlading. Jongens van achttien renden in de korte broek de kroeg uit, naar buiten, ze zoenden uit pure euforie met wildvreemde meiden. Dit verzin ik niet, dit staat op bladzijde 114.

Dit vertelde ik vol enthousiasme aan Robbie, maar wat schetst nu mijn verbazing - achteraf? De man die wekelijks hamert op het lezen van de wedstrijd sprak toen beslist:

‘Nee, dat hoeft niet Ursula, ik ben niet zo’n lezer.’

Column Ursula

Sfeer (Column Ursula)
26 juni 2017, 09:54
Voetbalman Gerard Jacobs (Column Ursula)
05 mei 2017, 20:25
Trainer Dick Scholtens (Column Ursula)
18 april 2017, 10:04
Voetballer Luuk Brands (Column Ursula)
28 maart 2017, 18:15
De A-junior (Column Ursula)
01 maart 2017, 19:46
Trainer Dick Visser (Column Ursula)
07 februari 2017, 21:41
De voetbalclub (Column Ursula)
22 januari 2017, 19:06
Twee Koemannetjes (Column Ursula)
03 oktober 2016, 18:44
Trainer Gerrie Benes (Column Ursula)
16 augustus 2016, 17:59
U bevindt zich hier: Start Nieuws Column Ursula